Mijn recente selectie
Duitse economie groeit sterker dan verwacht in 2026
De Duitse economie groeit in 2026 sterker dan verwacht, met 0,3% in het vierde kwartaal van 2025 en 0,2% voor het hele jaar, vooral dankzij hogere staats- en consumptieve uitgaven. De export blijft dan weer onder druk staan door Amerikaanse handelsconflicten en de concurrentie uit China.
Staatsinvesteringen in infrastructuur en defensie moeten de economie dit jaar een extra stimulans geven. Economen hopen nu dat de groei hoger kan uitvallen dan de opleving die vanaf 2027 door de regering werd voorspeld. Toch blijven hervormingen nodig voor duurzaam herstel.
Noord-Duitse deelstaten roepen op tot gemeenschapszin bij geldverdeling
De minister-presidenten van vijf noord-Duitse deelstaten hebben voorstellen uit Beieren, Hessen en Baden-Württemberg voor een snelle hervorming van de financiële gelijkmaker tussen de deelstaten afgewezen. Ze benadrukken dat ze dit niet alleen doen uit eigen voordeel, maar denken aan wat goed is voor Duitsland.
Eerder presenteerden de Zuid-Duitse leiders zich als het toekomstige “Drei-Löwen-bondgenootschap” en stelden ze voor om de financiële verdeling fundamenteel te hervormen. Beieren zou volgens hen te veel bijdragen en sommige andere deelstaten zouden nauwelijks levensvatbaar zijn zonder hun steun.
De SPD in Beieren zelf bekritiseert dit voorstel en wijst erop dat solidariteit tussen deelstaten ook in het belang van Beieren is. Bovendien werd benadrukt dat Markus Söder (CSU) de huidige regeling als minister van Financiën zélf heeft doorgevoerd.
In 2024 werd ongeveer 18,65 miljard euro herverdeeld, waarbij Beieren, Baden-Württemberg, Hessen en Hamburg de grootste bijdragers waren.
Bron: Die Zeit, 30/01/2026
December
Pistorius reageert geschokt op wangedrag bij paracommando’s
Duitse minister van Defensie Boris Pistorius (SPD) reageerde geschokt op de recente incidenten bij het ‘Fallschirmjägerregiment 26’ (parachutistenregiment 26) in Zweibrücken, waar meldingen waren van rechtsextremisme, seksueel wangedrag en drugsgebruik. Volgens Pistorius staan deze zaken haaks op de kernwaarden van het Duitse leger – de Bundeswehr.
Meerdere soldaten zijn intussen ontslagen en tegen 19 anderen lopen nog strafrechtelijke onderzoeken. Pistorius bekritiseerde ook de niet-adequate en trage aanpak van het wangedrag. Alle maatregelen worden nu gebundeld in een “Aktionsplan Luftlandetruppe” om herhaling te voorkomen en het vertrouwen in de militaire leiding te herstellen.
Bron: dpa Rheinland-Pfalz/Saarland – 30/12/2025
Minder bewegingsvrijheid voor vluchtelingen?
De Duitse regeringscoalitie van SPD en CDU/CSU botst over de uitvoering van de EU-asielhervorming. Het zogenaamde ‘Geas-pakket’, dat de instroom van migranten wil reguleren en de asielprocedures versnellen, komt voorlopig niet op de parlementaire agenda. Een compromis is nog niet in zicht.
Centrale twistpunten zijn de migratiecentra voor vluchtelingen uit andere EU-landen. De CDU/CSU wil dat alleenreizende migranten deze centra niet kunnen verlaten, zodat uitzettingen makkelijker verlopen. De SPD verzet zich tegen een quasi-detentie zonder concreet gevaar en wil de bewegingsvrijheid van vluchtelingen behouden – tenzij er een specifieke dreiging is. Bovendien koppelt de SPD de stemming over Geas ook aan het ‘Tariftreuegesetz’, een eigen wetsprioriteit rond het afdwingen van eerlijkere arbeidsvoorwaarden voor werknemers, wat de onderhandelingen verder bemoeilijkt.
Bron: Der Spiegel, 23/12/2025
Merz moet schikken op EU-top: Russische tegoeden blijven onaangeroerd
Tijdens de EU-top in Brussel op 18 december probeerde bondskanselier Friedrich Merz het door de EU bevroren Russische staatsvermogen te gebruiken om Oekraïne te steunen. Het idee was dat het land via deze middelen een lening zou kunnen ontvangen.
Het plan stuitte echter op grote tegenstand van onder meer België, Italië en Frankrijk, die sterke twijfels hadden over de omvang van de risico’s. Zeker België, waar het grootste deel van het Russische geld ligt, eiste onbeperkte garanties. Andere landen zoals Hongarije voerden dan weer hun eigen agenda, wat de onderhandelingen bemoeilijkte.
Na urenlange crisisoverleggen en intensieve diplomatie, inclusief gesprekken tussen Merz, EU‑Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Belgische premier Bart De Wever, werd een compromis bereikt: Oekraïne krijgt een renteloze lening van 90 miljard euro, deels gefinancierd via EU-schulden. Merz kon zijn oorspronkelijke plan, waarbij het Russische geld direct als kredietgarantie zou dienen, dus niet volledig doordrukken en moest zich tevreden stellen met dit compromis.
Het incident laat alweer zien hoe interne EU-tegenstellingen het doorvoeren van financiële steun aan Oekraïne bemoeilijken, zelfs mét grote politieke druk vanuit Berlijn.
Bron: Der Spiegel – 20/12/2025
Interne turbulentie binnen de CDU
Binnen de CDU groeit de interne onrust over leiderschap en partijkoers. Bij een onverwachte stemming in de invloedrijke partijdenktank ‘Konrad-Adenauer-Stiftung’ haalde de door bondskanselier Merz gesteunde kandidaat het niet. Dit resultaat weerspiegelt de bredere onvrede over Merz’ communicatiestijl en zijn strategische keuzes, die binnen sommige partijkringen als te centralistisch en ontoegankelijk worden ervaren.
De interne spanningen komen op een cruciaal moment: de CDU bereidt zich voor op de Landtagsverkiezingen (de regionale parlementsverkiezingen) in 2026, die als belangrijke graadmeter voor de populariteit van de partij worden gezien.
Bron: Die Welt – 19/12/2025
Einde van het Bürgergeld: strenge regels voor werklozen op komst
Het Bürgergeld zoals Duitsers het anno 2025 kennen, verdwijnt: het kabinet heeft een wetsvoorstel van arbeidsminister Bärbel Bas (SPD) goedgekeurd voor een nieuwe ‘Grundsicherung’. De 5,3 miljoen ontvangers van het huidige Bürgergeld krijgen te maken met strengere regels. Bij het niet nakomen van afspraken met het ‘Jobcenter’, zoals sollicitaties of het volgen van cursussen, wordt de uitkering eerst met 30 procent verlaagd. Bij herhaald verzuim kan de uitkering dan volledig worden stopgezet, inclusief de woonkosten.
Het doel van de regering is duidelijk: mensen moeten geactiveerd worden en zelfvoorzienender worden, terwijl wie niet meewerkt passende sancties krijgt. Critici binnen de SPD en verschillende sociale organisaties vrezen echter dat de nieuwe regels zullen leiden tot extra sociale druk en een toename van armoede en dakloosheid.
Bron: Faz – 17/12/2025
Spahn verdedigt miljardeninvesteringen tijdens pandemie
Ex-gezondheidsminister Jens Spahn (CDU) heeft zijn aanpak bij de aanschaf van mondmaskers tijdens de coronapandemie verdedigd. Hij erkende dat er te veel desinfectiemiddelen, beademingsapparatuur, vaccins en maskers waren ingekocht, maar benadrukte dat dit een voorzorgsmaatregel was: ‘beter te veel dan te weinig’. Spahn verwees naar de wereldwijde tekorten aan maskers in het begin van de crisis en benadrukte dat het aankopen van 5,7 miljard maskers (voor 5,9 miljard euro) cruciaal was om mensenlevens te beschermen.
Tegelijkertijd staat Spahn onder druk omdat zijn ministerie in 2020 contracten sloot tegen hoge vaste prijzen, waardoor leveranciers nu claims indienen en de staat mogelijk miljardenrisico’s loopt. Volgens een rapport van de speciaal aangestelde onderzoeker handelde Spahn soms ook tegen het advies van zijn deskundigen in. Maar de politicus benadrukte dat in crisistijd snelle beslissingen nu eenmaal noodzakelijk waren.
Bron: Der Spiegel – 15/12/2025
Duitsland plant grote hervorming van verzorgingsstelsel
De Duitse regering en de deelstaten hebben voorstellen gepresenteerd voor een omvangrijke hervorming van de verzorgingssector. Het doel is de hoge kosten van de wettelijke zorgverzekering beter beheersbaar te maken en tegelijk een menswaardige zorg voor ouderen in de stad en op het platteland te waarborgen.
Kernpunten van de plannen zijn meer nadruk op preventie, het versterken van thuiszorg en het verminderen van de bureaucratie. Zo worden regelmatige vrijwillige gezondheidschecks voor ouderen voorgesteld, verbeterde begeleiding voor mensen met lage zorgbehoefte, en een noodbudget voor nacht- en weekendzorg. Daarbij wil men ook meer inzetten op digitale innovaties en AI.
Om de hervorming te financieren, worden tijdelijke leningen gebruikt om de belastingbetaler te ontzien. Al zullen ook de eigen bijdragen een cruciale rol blijven spelen.
Bron: Die Zeit – 11/12/2025
Bundestag stemt pensioenhervorming goed
Op 5 december 2025 heeft het Duitse parlement (Bundestag) een omvangrijk pensioenpakket aangenomen dat bedoeld is om het stelsel toekomstbestendiger te maken. De stemming was politiek belangrijk en erg krap, maar de coalitie van CDU/CSU en SPD behaalde voldoende steun om het voorstel erdoor te krijgen.
De hervorming wordt gezien als een manier om de stabiliteit van het pensioenstelsel te waarborgen. Kernpunt is het behoud van het pensioenniveau op 48 procent tot 2031, zodat gepensioneerden blijven profiteren van loonsverhogingen en de armoede onder ouderen wordt beperkt. Zonder deze regeling zou het pensioenniveau door demografische druk kunnen dalen. Verder wordt ook de ‘Mütterrente’ uitgebreid, zullen gepensioneerden via de Aktivrente tot 2.000 euro belastingvrij kunnen bijverdienen en worden de bedrijfs- en privé‑pensioenen versterkt. Kritiek kwam er vooral van de Junge Union, de jongerenorganisatie van de CDU en CSU, vanwege de verwachte extra kosten voor belastingbetalers.
Bron: Tagesschau.de – 05/12/2025
Studentenprotesten tegen modernisering Duitse dienstplicht
Het Duitse parlement heeft een belangrijke stap gezet richting een nieuw wehrdienst-systeem. Daartegen protesteerden op 5 december scholieren in ongeveer 90 Duitse steden onder het motto ‘Schulstreik gegen Wehrpflicht’ (schoolstaking tegen legerdienst). Zij verzetten zich vooral tegen de geplande verplichte keuring van alle mannen geboren vanaf 2008, die vanaf 1 januari 2026 zou ingaan.
Veel jongeren vrezen extra druk in een belangrijke levensfase en spreken van toenemende militarisering, terwijl anderen de plannen juist zien als nuttig voor de veiligheid en de maatschappelijke weerbaarheid. De beslissing geldt hoe dan ook als een belangrijk signaal in de nieuwe Duitse veiligheidskoers.
Bron: Tagesschau – 05/12/2025
Duitsland en Polen bespreken nauwere samenwerking
Op 2 december hebben de Duitse kanselier Friedrich Merz (CDU) en de Poolse president Donald Tusk tijdens een Duits-Pools overleg in Berlijn afgesproken hun samenwerking op verschillende gebieden verder te versterken. Behalve defensie- en transportprojecten spraken de regeringsleiders ook over gezamenlijke initiatieven rond herinneringscultuur en de aanpak van de oorlog in Oekraïne.
Beide landen benadrukten dat ze essentiële partners zijn voor vrede en veiligheid in Europa, ondanks onenigheid over de compensatie voor nog levende Poolse slachtoffers van de nazi‑bezetting.
Bron: Tagesspiegel – 02/12/2025
November
Nieuw nationaal actieplan tegen racisme in de maak
De Duitse federale regering werkt aan een nieuw, uitgebreid actieplan tegen racisme, dat naar verwachting in 2027 door het kabinet wordt goedgekeurd. Staatsminister voor Integratie en Antidiscriminatie Natalie Pawlik (SPD) benadrukt dat het plan moet steunen op een wetenschappelijk onderbouwde definitie van racisme. Externe experts, de deelstaten en maatschappelijke organisaties zullen nauw worden betrokken bij de uitwerking.
De aanleiding is zorgwekkend: volgens het ministerie wordt in Duitsland gemiddeld elke 75 minuten een racistische misdaad gepleegd. Het nieuwe actieplan moet daarom verder gaan dan het initiatief uit 2017. Met een integrale aanpak waarin preventie, vervolging en educatie samenkomen, wil de regering racisme niet alleen bestrijden als individuele overtreding, maar ook als diep verankerd maatschappelijk probleem erkennen en aanpakken.
Bron: Die Welt – 14/11/2025
Duitsland voert vertraagd NIS2-wet in: strengere cyberveiligheidsregels voor bedrijven en overheid
De Duitse Bundestag heeft, ruim een jaar te laat, het NIS2-wetsvoorstel aangenomen, waarmee de EU-richtlijn voor cyberveiligheid wordt omgezet. De nieuwe regels verplichten een veel grotere groep bedrijven en nu ook overheidsdiensten om strengere beveiligingsmaatregelen te nemen, zoals risicoanalyses, noodplannen, back-upsystemen en een snelle meldplicht van cyberaanvallen binnen de 24 uur aan cyberveiligheidsautoriteit BSI. Deze toezichthouder krijgt daarnaast meer controlebevoegdheden en kan boetes opleggen.
De coalitie (CDU/CSU en SPD) en de uiterstrechtse AfD stemden voor, de Groenen tegen omdat zij eerst een uitgebreidere ‘kritische-infrastructuur-kaderwet’ willen. Organisaties vanuit de industrie noemen de wet noodzakelijk, maar waarschuwen wel voor hoge kosten en onzekerheid, vooral op vlak van kritieke netwerkcomponenten – de essentiële onderdelen van telecom- en glasvezelnetwerken. De Bundesrat moet nu nog wel met de wet instemmen.
Bron: Heise.de – 13/11/2025
Lage groeiverwachting en kritiek op investeringsbeleid Merz
De zogeheten ‘Wirtschaftsweisen’ (economische experts) roepen de Duitse regering op tot een koerswijziging. Volgens hun nieuwe jaarrapport blijft de economie ook volgend jaar achter en dringen gerichte, bindende investeringen zich op. Vooral de domeinen infrastructuur, defensie en onderwijs werden jarenlang stiefmoederlijk behandeld.
De experts bekritiseren bovendien dat de overheid geld steekt in maatregelen die nauwelijks bijdragen aan economische groei. Zo wijzen ze op veranderingen in de ‘Pendlerpauschale’ (de belastingaftrek voor woon-werkverkeer) en de ‘Mütterrente’ (een extra pensioenuitkering voor moeders), beide regelingen die vooral consumptie ondersteunen maar weinig investeren in de toekomst.
Ook het met schulden gefinancierde speciale fonds voor ‘Infrastruktur und Klimaneutralität’ heeft volgens hen maar een beperkt positief effect. Een groot deel van deze middelen wordt niet gebruikt voor productieve investeringen, maar verschuift naar lopende uitgaven, zo stellen de auteurs van het rapport. Hierdoor neemt het groeipotentieel van de economie amper toe.
Tot slot pleiten de meeste Wirtschaftsweisen voor een hervorming van de erf- en schenkbelasting, zodat verschillende vermogens eerlijker worden belast. De Union CDU/CSU is daar echter sterk tegen gekant.
Terwijl bondskanselier Merz inzet op snelle Europese afspraken over lagere energieprijzen voor bedrijven, leidt het rapport in eigen land tot brede politieke kritiek.
Bron: Deutschlandfunk – 13/11/2025
Vertraging van hervormingsagenda in de herfst 2025
De grote hervormingsplannen die de Duitse regering voor de herfst had aangekondigd, lopen vertraging op. In de coalitie van SPD, CDU en CSU stapelen de conflicten zich op, vooral rond migratiebeleid en de nationale toepassing van het Europese asielsysteem. Binnen de SPD groeit het verzet tegen een strenger asielontwerp van minister Dobrindt, terwijl de coalitie door haar krappe meerderheid extra kwetsbaar is voor interne rebellie.
Tegelijk dringt de tijd: Merz had hoge verwachtingen gewekt met zijn ‘hervormingsherfst’, maar veel dossiers zitten muurvast – van de hervorming van het ‘Bürgergeld’ (het Duitse leefloon) tot het ‘Heizgesetz’ (de verwarmingswet) en het Europese ‘Verbrennerverbod’ (verbod op verbrandingsmotoren). Voor de komende vergadering van de coalitie worden dan ook geen grote doorbraken meer verwacht. Ondertussen komen enkele belangrijke deelstaatverkiezingen (waaronder die in Baden-Württemberg en Rheinland-Pfalz in maart) dichterbij, wat de druk verder verhoogt.
Bron: Die Zeit – 13/11/2025
Kabinet zet grote stap naar minder bureaucratie
De Duitse regering heeft een groot pakket voor het verminderen van bureaucratie goedgekeurd. Acht maatregelen worden meteen uitgevoerd, zoals het vereenvoudigen van de ‘Gewerbeordnung’ (kaderwet voor bedrijven), het schrappen van rapportageplichten, het digitaliseren van vastgoedcontracten en het invoeren van een digitale rijbewijs- en voertuigregistratie. Deze eerste stap moet zo’n 100 miljoen euro aan lastenverlichting opleveren.
Daarnaast liggen er 50 verdere plannen klaar, onder meer voor snellere bouw- en infrastructuurvergunningen, vereenvoudiging van arbeidsrecht en bouwregels, en een sterke beperking van de bedrijven die een duurzaamheidsrapport moeten opstellen.
Toch zijn economische experts kritisch: de gekozen maatregelen zouden niet altijd de grootste knelpunten aanpakken, en het potentieel van digitalisering wordt volgens hen onvoldoende benut. Ook het bedrijfsleven dringt aan op nog meer en snellere hervormingen.
Bron: Handelsblatt – 05/11/2025
Merz houdt crisisoverleg over toekomst staalsector
In het Kanzleramt sprak bondskanselier Merz met staalbedrijven, vakbonden en deelstaatleiders over de diepe crisis in de Duitse staalindustrie. De sector verliest terrein door goedkope Aziatische import, hoge energieprijzen en de dure omschakeling naar groene productie.
Bedrijven als Thyssenkrupp vragen om strengere Europese handelsbescherming, lagere stroomkosten en een voorkeursbehandeling voor EU-staal bij overheidsopdrachten. Ook de betrokken deelstaten eisen een stevig ‘staalpact’. De regering benadrukte het belang van de sector voor honderdduizenden banen en voor cruciale industrieën zoals auto- en machinebouw.
Bron: Tagesschau – 06/11/2025